Ontslag nemen in Duitsland: opzegtermijn en ontslagbrief
Ontslag nemen in Duitsland: vier weken opzegtermijn, proeftijd, tijdelijk contract, het eigenhandig ondertekende origineel en de Sperrzeit. Met Duits voorbeeld.
Kort antwoord
Om in Duitsland ontslag te nemen, geef je je werkgever een eigenhandig ondertekende brief: een e-mail, WhatsApp-bericht of scan is ongeldig (§ 623 BGB). De wettelijke opzegtermijn voor werknemers is vier weken tegen de 15e of tegen het einde van een maand (§ 622 BGB); tijdens de proeftijd is dat twee weken. Je contract of cao kan langere termijnen bepalen. De opzegtermijn begint te lopen op de dag dat de werkgever de brief ontvangt; overhandig hem dus persoonlijk en vraag om een ondertekende ontvangstbevestiging. Wie zelf ontslag neemt, riskeert een Sperrzeit, een periode zonder werkloosheidsuitkering, en moet zich drie maanden van tevoren als werkzoekende melden.
| Voor wie | Werknemers die in Duitsland op de gewone manier ontslag nemen |
| Vorm | Papieren brief met je eigenhandige handtekening; geen e-mail, scan of elektronische handtekening (§ 623 BGB) |
| Opzegtermijn | Vier weken tegen de 15e of het einde van een maand, tenzij het contract of de cao iets anders bepaalt |
| Proeftijd | Twee weken tegen elke dag, gedurende maximaal zes maanden (§ 622 lid 3 BGB) |
| Bezorging | Persoonlijk tegen een ondertekende ontvangstbevestiging, of in het bijzijn van een getuige |
| Veelgemaakte fouten | Ontslag nemen per e-mail, rekenen vanaf de verzenddatum, vergeten je als werkzoekende te melden |
Deze gids is bedoeld voor werknemers die in Duitsland op de gewone manier zelf ontslag willen nemen (Eigenkündigung). Ontslag door je werkgever en een beëindigingsovereenkomst (Aufhebungsvertrag) komen hier niet aan bod. Controleer je arbeidsovereenkomst en een eventueel toepasselijke cao (Tarifvertrag) voordat je je einddatum kiest. Heeft je werkgever jou ontslagen, vraag dan snel advies: wil je het ontslag aanvechten (Kündigungsschutzklage), dan moet je meestal binnen drie weken naar de arbeidsrechter.
Een ondertekend origineel is verplicht
§ 623 van het Duitse Burgerlijk Wetboek (BGB) schrijft voor het beëindigen van een dienstverband de wettelijke schriftelijke vorm voor en sluit de elektronische vorm uitdrukkelijk uit. Samen met § 126 BGB betekent dit: een papieren document met je eigenhandige handtekening. Een e-mail, een WhatsApp-bericht, een gescande ondertekende PDF of een afbeelding van een handtekening die een verzenddienst afdrukt, vervangt het ondertekende origineel niet, en zelfs een gekwalificeerde elektronische handtekening is hier niet genoeg. Stel de tekst op, print hem, onderteken het origineel en bezorg het zelf. Daarom biedt deze gids voor een ontslagbrief geen online print-en-postoptie.
Opzegtermijn en einddatum controleren
Volgens § 622 lid 1 BGB is de wettelijke opzegtermijn voor werknemers vier weken tegen de 15e of tegen het einde van een kalendermaand. Vier weken is niet hetzelfde als een maand. De langere termijnen van § 622 lid 2 BGB, die met het aantal dienstjaren oplopen, binden alleen de werkgever, tenzij je contract of cao ze ook op jou van toepassing verklaart; dat komt vaak voor. Reken terug vanaf een toegestane einddatum en tel vanaf de dag waarop je werkgever de brief ontvangt. Een voorbeeld: ontvangt je werkgever je ontslagbrief op 10 maart, dan eindigen de vier weken op 7 april en is 15 april de vroegste einddatum. De voorbeelden berekenen geen geldige einddatum en garanderen die ook niet.
Proeftijd en tijdelijke contracten
Tijdens een afgesproken proeftijd (Probezeit) van maximaal zes maanden staat § 622 lid 3 BGB een opzegtermijn van twee weken toe, tegen elke dag, tenzij een cao iets anders bepaalt. Niet elke baan heeft een proeftijd, en zodra die voorbij is, geldt de normale opzegtermijn. Een contract voor bepaalde tijd (befristeter Arbeitsvertrag) kun je alleen tussentijds opzeggen als het contract of de toepasselijke cao dat toestaat (§ 15 lid 4 TzBfG, de Duitse wet op deeltijdwerk en tijdelijke contracten). Een proeftijd in een tijdelijk contract moet bovendien in verhouding staan tot de verwachte duur van het contract en de aard van het werk (§ 15 lid 3 TzBfG). Bevat je tijdelijke contract geen opzegbeding, dan kun je niet zomaar eerder stoppen; vraag je werkgever in plaats daarvan om in onderling overleg een einddatum af te spreken.
Duits voorbeeld: gewoon ontslag nemen
Vul je naam en adres, de juiste naam en het adres van de werkgever, de datum en, als je dat hebt, je personeelsnummer in. Vul de einddatum pas in nadat je je contract hebt gecontroleerd en weet wanneer de werkgever de brief ontvangt; onderteken daarna het papieren origineel. Door de toevoeging “hilfsweise zum nächstmöglichen zulässigen Termin” (subsidiair tegen de eerstvolgende toegestane datum) gaat je ontslag in op de eerstvolgende toegestane datum als jouw datum niet klopt; ze maakt een ontbrekend opzeggingsrecht of een ontbrekende handtekening niet goed. Bewaar een kopie. Een verzoek om bevestiging legt de einddatum niet vast en vervangt de bezorging van het origineel niet.
Ordentliche Kündigung meines Arbeitsverhältnisses — [Personalnummer, falls vorhanden]
Sehr geehrte Damen und Herren,
hiermit kündige ich mein Arbeitsverhältnis ordentlich und fristgerecht zum [geprüftes Enddatum], hilfsweise zum nächstmöglichen zulässigen Termin.
Bitte bestätigen Sie mir den Erhalt dieser Kündigung und das Datum, zu dem mein Arbeitsverhältnis endet.
Mit freundlichen Grüßen [Ort, Datum, Name und eigenhändige Originalunterschrift]
Overdracht, vakantie en werkloosheidsuitkering
Maak afspraken over de overdracht van je werk, je resterende vakantiedagen, een eventuele vrijstelling van werk (Freistellung), je laatste salaris en het inleveren van spullen van de werkgever. Resterende vakantiedagen verkorten je opzegtermijn niet automatisch en geven je geen recht om eerder te stoppen met werken. Je kunt een getuigschrift (Arbeitszeugnis) en andere documenten over het einde van je dienstverband aanvragen. Neem je ontslag zonder gewichtige reden, dan volgt meestal een Sperrzeit: een periode van maximaal 12 weken zonder werkloosheidsuitkering, waardoor ook je totale recht op uitkering korter kan worden (§ 159 SGB III). Je moet je uiterlijk drie maanden voordat je baan eindigt als werkzoekende melden bij de Agentur für Arbeit, de Duitse dienst voor werk en uitkeringen, of binnen drie dagen als je de einddatum pas later hoort (§ 38 SGB III). Leg je situatie aan de Agentur für Arbeit voor voordat je ontslag neemt.
Het origineel bezorgen en bewijs bewaren
Volgens § 130 BGB telt het moment waarop je werkgever de brief ontvangt; hem vóór de deadline op de post doen is niet genoeg. Geef het ondertekende origineel aan je werkgever of aan iemand die bevoegd is om het in ontvangst te nemen, en laat die persoon de ontvangst bevestigen op een kopie, of neem een getuige mee die de brief heeft gelezen. Verstuur je hem per post, houd dan rekening met de bezorgtijd; tracking toont aan dat een zending is aangekomen, niet wat erin zat. De ontvangstbevestiging hieronder vult de ontvanger in; ze vervangt je ondertekende ontslagbrief niet. Gebruik geen online print-en-postdienst om het verplichte origineel te bezorgen.
Empfangsbestätigung auf einer separaten Kopie
Das eigenhändig unterschriebene Original der Kündigung von [Name des Arbeitnehmers] wurde am [Datum] um [Uhrzeit] entgegengenommen.
[Name und Funktion der empfangsberechtigten Person] [Unterschrift der empfangenden Person]
Officiële bronnen
Gebruikte referenties en links naar de momenteel geldende regels.
- § 623 BGB — Schriftform der KündigungGesetze im Internet
- § 126 BGB — SchriftformGesetze im Internet
- § 622 BGB — Kündigungsfristen bei ArbeitsverhältnissenGesetze im Internet
- § 15 TzBfG — Ende des befristeten ArbeitsvertragesGesetze im Internet
- § 130 BGB — Zugang der WillenserklärungGesetze im Internet
- § 38 SGB III — Pflicht zur frühzeitigen ArbeitsuchendmeldungGesetze im Internet
- § 159 SGB III — SperrzeitGesetze im Internet
- § 4 KSchG — Klagefrist bei Kündigung durch den ArbeitgeberGesetze im Internet
- Kündigung, Abfindung, FreistellungBundesagentur für Arbeit
Informatie actueel op de datum van de laatste controle. Deze gids is informatief en geen juridisch advies. Raadpleeg bij complexe situaties een gekwalificeerde professional.
Veelgestelde vragen
Welke opzegtermijn geldt als ik in Duitsland ontslag neem?
Wettelijk is dat vier weken tegen de 15e of tegen het einde van een kalendermaand (§ 622 lid 1 BGB), tenzij je arbeidsovereenkomst of cao een andere termijn bepaalt. De langere termijnen die met het aantal dienstjaren oplopen, binden wettelijk alleen de werkgever; voor jou gelden ze alleen als je contract ze ook op jou van toepassing verklaart.
Kan ik per e-mail of WhatsApp ontslag nemen?
Nee. Je ontslag moet in de wettelijke schriftelijke vorm (Schriftform) gebeuren, met je eigenhandige handtekening op het origineel (§ 623 BGB); de elektronische vorm is uitdrukkelijk uitgesloten. Een ontslag per e-mail, via WhatsApp of als scan is ongeldig; je dienstverband loopt dan gewoon door.
Welke opzegtermijn geldt tijdens de proeftijd?
Tijdens een afgesproken proeftijd van maximaal zes maanden kunnen beide partijen opzeggen met een termijn van twee weken, tegen elke dag (§ 622 lid 3 BGB), tenzij een cao iets anders bepaalt. Na afloop van de proeftijd geldt de normale termijn.
Krijg ik een werkloosheidsuitkering als ik zelf ontslag neem?
Neem je ontslag zonder gewichtige reden, dan volgt meestal een Sperrzeit: tot 12 weken zonder werkloosheidsuitkering, waardoor ook je totale recht op uitkering korter kan worden (§ 159 SGB III). Je moet je uiterlijk drie maanden voordat je baan eindigt als werkzoekende melden bij de Agentur für Arbeit; hoor je de einddatum later, dan binnen drie dagen (§ 38 SGB III).
Gerelateerde gidsen
- Duitse verzekering opzeggen: opzegtermijn en voorbeeldbriefDuitse inboedel- of aansprakelijkheidsverzekering opzeggen: verzekeringsjaar, opzegtermijn, e-mail in tekstvorm en opzeggen na premieverhoging of schade.
- Brief aan je Duitse verhuurder: gebrek, borg en opzeggingBrieven aan je Duitse verhuurder: gebrek melden, aandringen op reparatie, borg (Kaution) terugvragen en opzeggen met drie maanden termijn. Duitse voorbeelden.
- Duits abonnement opzeggen: telefoon, internet en sportschoolEen telefoon-, internet- of sportschoolcontract in Duitsland opzeggen: termijn na de minimale looptijd, de opzegknop, e-mail in tekstvorm en Duitse voorbeelden.